Sanngirnisbætur

Sýslumaðurinn á Norðurlandi eystra annast þau verkefni sem sýslumanni eru falin samkvæmt lögum nr. 47/2010 um sanngirnisbætur, vegna bóta til þeirra sem sættu illri meðferð við vistun á stofnunum eða heimilum á vegum ríkisins.

Um er að ræða eftirtalin heimili eða stofnanir:

  1. Vistheimilið Breiðavík
    Starfaði á árunum 1952-1979
  2. Heyrnleysingjaskólinn
    Starfaði alla 20. öldina.
  3. Vistheimilið Kumbaravogur
    Starfaði á árunum 1965-1984
  4. Vistheimilið Reykjahlíð
    Starfaði á árunum 1956-1972
  5. Skólaheimilið Bjarg
    Starfaði á árunum 1965-1967
  6. Vistheimilið Silungapollur
    Starfaði á árunum 1950-1969.  Sumarvistun á vegum RKÍ fellur ekki þarna undir
  7. Heimavistarskólinn að Jaðri
    Starfaði á árunum 1946-1973
  8. Upptökuheimili ríkisins
    Starfaði í Elliðahvammi og í Kópavogi á árunum 1945-1971
  9. Unglingaheimili ríkisins
    Starfaði frá 1971-1994. Tók við af Upptökuheimilinu en breytti ekki formlega um nafn fyrr en árið 1978.Starfsstöðvar voru: Kópavogsbraut 9 og 17,  Sólheimar 7 og 17,  Torfastaðir í Biskupstungum, Smáratún í Fljótshlíð, Efstasund 86 og Tindar á Kjalarnesi.
  10. Landakotsskóli.

Vistheimilanefnd samkvæmt lögum nr. 26/2007 hefur kannað starfsemi heimilanna á tilteknu tímabili og skilað skýrslum um hana. Neðar á síðunni eru hlekkir á allar skýrslur nefndarinnar. Nefndin afmarkaði sjálf hvaða heimili skyldu sæta sérstakri könnun. Vistmenn á öllum heimilunum eru um 5000.

Með lögum sem samþykkt voru í árslok 2015 var ríkissjóði heimilað að greiða einnig bætur til fyrrverandi nemenda Landakotsskóla.

Innköllun á bótakröfum er lokið vegna allara ofangreindra heimila og lokafrestur til að senda inn kröfur er liðinn, nema í tilviki Landakotsskóla og vegan Heyrnleysingjaskólans á árabilinu frá því fyrir 1947 og eftir 1992. Frestur vegan þeirra tveggja stofnanna er til 10. júní 2018.

Athugið að ef kröfu er ekki lýst fellur hún niður.

Bætur eru skattfrjálsar og munu ekki skerða aðrar greiðslur eins og t.d. úr lífeyrissjóðum eða almannatryggingum.

Hámarksbætur á grundvelli laganna hafa hækkað vegna vísitölubreytinga og eru þær nú ríflega 7 milljónir króna. 

Bent er á að unnt er að leita aðstoðar tengiliðar vegna vistheimila við framsetningu og skil á bótakröfu. Aðstoð tengiliðar er að kostnaðarlausu. Skrifstofa tengiliðar er í innanríkisráðuneytinu Sölvhólsgötu 7, 150 Reykjavík.  Sími tengiliðar er 545 9045 og netfang tengiliðar er tengilidur@tengilidur.is

UMSÓKNAREYÐUBLAÐ ásamt leiðbeiningum um útfyllingu. Unnt er að skila umsóknum í rafrænu formi  

Skýrslur nefndarinnar


Almennt um sanngirnisbætur

Skilyrði bótagreiðslu

Skilyrði fyrir greiðslu bóta eru að viðkomandi hafi verið vistmaður á einu af þeim heimilum sem talin eru upp hér að ofan á því tímabili sem athugun rannsóknarnefndar nær yfir og hafi sætt illri meðferð eða ofbeldi sem leiddi til varanlegs skaða.

Tengiliður

Tengiliður mun aðstoða þá sem hafa dvalið á framangreindum stofnunum og telja sig eiga rétt á bótum. Starf tengiliðar felst í því að aðstoða umsækjendur um bætur við að setja fram kröfur sínar og leita eftir öðrum þeim úrræðum sem hið opinbera getur veitt til endurhæfingar og menntunar.

Guðrún Ögmundsdóttir er tengiliður. Sjá fréttatilkynningu þessa efnis hér.

Skrifstofa tengiliðar er í innanríkisráðuneytinu, Sölvhólsgötu 7.  Síminn hjá tengilið er 545 9045.

Vefur tengiliðar: www.tengilidur.is

Innköllun krafna

Sýslumaður gefur út innköllun krafna vegna eins eða fleiri heimila í einu. Það var gert með auglýsingu.  Auglýsingar voru birtar tvívegis í dagblöðum og á netinu með 14 daga millibili og verður skorað á alla þá sem voru vistmenn á viðkomandi heimili á tilgreindum tíma og telja sig hafa orðið fyrir illri meðferð eða ofbeldi á meðan á dvölinni stóð, að setja fram kröfu um bætur til sýslumanns. Viðkomandi getur óskað aðstoðar tengiliðar við framsetningu kröfunnar.

 Framsetning krafna /eyðublað

Á eyðublaði er hægt að setja fram kröfur. Eyðublaðið er einfalt í sniðum og það þarf ekki sérþekkingu til að fylla það út og setja fram kröfur. Eyðublaðið er hægt að fylla út í tölvunni, prenta það út og senda í pósti.  Hægt er að skila umsókn rafrænt. Til að það sé unnt þarf veflykill ríkisskattstjóra að vera fyrir hendi. Samhliða er annað eyðublað þar sem sá sem lýsir kröfu getur veitt sýslumanni heimild til að afla gagna sem flýtt geta fyrir og einfaldað meðferð málsins. Þar er aðallega um að ræða gögn sem varðveitt eru hjá vistheimilanefnd, en einnig önnur gögn sem skipt geta máli.  Heimildina þarf að prenta út, undirrita og senda í pósti, eða afhenda tengilið.

Sáttaboð sýslumanns

Þegar innköllunarfresti er lokið fer sýslumaður yfir kröfurnar og tekur afstöðu til þeirra. Kröfum sem hann telur ekki á rökum reistar skal hafnað með rökstuddu bréfi. Telji sýslumaður grundvöll til bótagreiðslu, skal hann gera viðkomandi sáttaboð. Hámarksbætur skv. lögunum nema kr. 6.000.000. Þær skulu taka verðbreytingum um hver áramót. Hámarkið er nú um 7 mkr.  Bætur bera ekki vexti. 

Ef einstaklingur hefur dvalið á fleiri en einu þeirra heimila sem talin eru upp hér að framan, þarf hann að lýsa kröfum vegna hvers heimilis fyrir sig eftir því sem kallað verður eftir þeim. Verða kröfur hans afgreiddar með kröfum annarra sem á því heimili dvöldu.

Úrskurðarnefnd

Tjónþoli getur hafnað sáttaboði sýslumanns eða samþykkt það. Hafni hann boðinu, eða hafi kröfu hans verið hafnað, getur hann innan þriggja mánaða skotið málinu til úrskurðarnefndar. Skal nefndin yfirfara kröfuna og öll gögn með ítarlegum hætti og kveða upp úrskurð. Er tjónþola heimilt að ráða sér lögmann til aðstoðar til að reka mál fyrir nefndinni og mun ríkissjóður greiða kostnað sem af því hlýst, en þó eigi hærri en kr. 150.000.  Úrskurður nefndarinnar er endanlegur og verður honum ekki hnekkt nema fyrir dómi. Í úrskurðarnefnd eiga sæti: Þorbjörg Inga Jónsdóttir hæstaréttarlögmaður sem er formaður nefndarinnar, Vigdís Erlendsdóttir sálfræðingur og Andrés Magnússon læknir.

Greiðsla bóta

Ef fallist verður á bótakröfu, hvort sem það er á grundvelli sáttaboðs eða með úrskurði úrskurðarnefndar, verða bætur undir tveimur milljónum króna greiddar út strax. Nemi bætur hærri fjárhæð verða þær greiddar með afborgunum. Bætur bera ekki vexti en eru verðtryggðar.

Kröfur njóta erfðaréttar

Ef tjónþoli hefur sett fram kröfu til sýslumanns en andast áður en krafa hans er tekin til meðferðar, fer um kröfuna eftir erfðalögum. Geta þá lögerfingjar hans haldið kröfunni frammi. Lögerfingjar eru börn viðkomandi eða fjarskyldari ættingjar. Ef tjónþoli hefur látist áður en krafa var sett fram geta börn hans haldið henni frammi. Ekki þarf að greiða erfðafjárskatt af sanngirnisbótum í þeim tilvikum, en ef tjónþoli andast áður en hann hefur fengið allar greiðslur, má telja líklegt að eftirstöðvarnar verði hluti af dánarbúi sem skipta ber eftir reglum erfðalaga og verði þá erfðafjárskattskyldar.

Nánari upplýsingar veita Halldór eða Eydís í síma 458 2600 á milli kl.9:00 og kl. 15:00 virka daga. Einnig má senda fyrirspurnir á netfangið halldor@syslumenn.is.

Uppfært 14. febrúar 2017.