Leyfi til sölu gistingar, veitinga og skemmtanahalds - heimagisting

Fjallað er um leyfi til sölu gistingar, til sölu veitinga, til skemmtanahalds o.fl. í lögum nr. 85/2007 um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald og reglugerð sama efnis nr. 1277/2016 .  Þá fær hugtakið heimagisting nýtt inntak með lögum nr. 67/2016 um breytingu á lögum nr. 85/2007. Tóku þau lög gildi 1. janúar 2017.  Sjá hér.

Sú starfsemi sem lögin taka til er sem hér segir:

  • a.  sölu á gistingu,     
  • b.  sölu og veitingar hvers kyns veitinga í atvinnuskyni á veitingastöðum og gististöðum og öðrum        stöðum, svo sem samkomusölum eða um borð í skipum,     
  • c.  tækifærisleyfa vegna skemmtanahalds, 
  • d.  útleigu samkomusala í atvinnuskyni. 

Flokkun veitinga- og gististaða:

Í lögum og reglugerð um veitinga- og gististaði eru gististaðir flokkaðir eftir því hvort veitingar eru jafnframt á boðstólum á viðkomandi gististað, en veitingastaðir eru flokkaðir eftir þörf á eftirliti og áhrifum starfsemi á umhverfi, svo sem vegna afgreiðslutíma, hávaða og áfengisveitinga.  Þá ræðst fjárhæð gjalds til ríkissjóðs fyrir útgáfu rekstrarleyfis af þessari flokkun.

Flokkunin er sem hér segir:

Gististaðir  - flokkar:


  • Flokkur I:    Heimagisting. 
  • Flokkur II:   Gististaður án veitinga
  • Flokkur III:  Gististaður með veitingum en þó ekki áfengisveitingum
  • Flokkur IV:  Gististaður með áfengisveitingum. 
Gististaðir - tegundir:

Gististaðir skiptast í eftirfarandi tegundir eftir búnaði og aðstöðu sem bjóða skal gestum. Hver einstök tegund gististaða getur fallið undir fleiri en einn framangreindan flokk gististaða, í samræmi við þá starfsemi sem rekstrarleyfi viðkomandi staðar hljóðar um:

  • a  Hótel:  Gististaður þar sem gestamóttaka er aðgengileg allan sólarhringinn og veitingar að einhverju tagi framleiddar á staðnum. Fullbúin baðaðstaða skal vera með hverju herbergi.

  • b  Stærra gistiheimili:  Gististaður með takmarkaða þjónustu þar sem leigð eru út 6 herbergi eða fleiri eða rými fyrir fleiri en 10 einstaklinga. Handlaug skal vera í hverju herbergi og salerni nærliggjandi. Jafnframt skulu gestir eiga aðgang að fullbúinni baðaðstöðu.

    c  Minna gistiheimili: Gististaður með takmarkaða þjónustu þar sem leigð eru út 5 eða færri herbergi eða hefur rými fyrir 10 einstaklinga eða færri. Getur verið gisting á einkaheimili. Ekki er gerð krafa um handlaug í herbergjum. Gestir skulu hafa aðgang að fullbúinni baðaðstöðu.

    d  Gistiskáli:
     Gisting í herbergjum eða svefnskálum. Hér undir falla farfuglaheimili (hostel).
  • e  Fjallaskálar: Gisting í herbergjum eða í svefnskálum staðsett utan alfaraleiðar og almenningur hefur aðgang að, svo sem skálar fyrir ferðamenn, veiðiskálar og sæluhús.
  • f  Heimagisting: Gisting á lögheimili einstaklings eða einni annarri fasteign í hans eigu sem hann hefur persónuleg not af.
  • g  Íbúðir: Íbúðarhúsnæði sérstaklega ætlað til útleigu til gesta til skamms tíma, sbr. 2. gr. reglugerðar þessarar og fellur ekki undir húsaleigulög. Hér undir falla starfsmannabústaðir og starfsmannabúðir þegar slíkar byggingar eru ekki leigðar út í tengslum við vinnu­samning. Íbúðir félagasamtaka eru undanskildar.
  • h  Frístundahús: Hús utan þéttbýlis sem er nýtt til tímabundinnar dvalar. Orlofshús félaga­samtaka, svo sem stéttarfélaga og starfsgreinafélaga, eru undanskilin.


Veitingastaðir - flokkar:

  • Flokkur I:    Staður án áfengisveitinga.

  • Flokkur II:    Umfangslitlir áfengisveitingastaðir þar sem starfssemin er ekki til þess fallin að valda ónæði í nágrenninu svo sem með háværri tónlist og staðir sem kalla ekki á mikið eftirlit og/eða löggæslu.
  • Flokkur III    Umfangsmiklir áfengisveitingastaðir, svo sem þar sem leikin er hávær tónlist og staðir sem kalla á meira eftirlit og/eða löggæslu.


Veitingastaðir - tegundir 

Veitingastaðir skiptast í eftirtaldar tegundir eftir starfsemi og þjónustu sem bjóða skal viðskiptavinum:

Hver einstök tegund veitingastaða getur fallið undir fleiri en einn framangreindan flokk veit­inga­staða, í samræmi við þá starfsemi sem rekstrarleyfi viðkomandi staðar hljóðar um.

  1. Veitingahús: Veitingastaður með fjölbreyttar veitingar í mat og drykk og fulla þjónustu. Í veitingahúsi skal vera starfandi maður með fullnægjandi þekkingu í framreiðslu.
  2. Skemmtistaður: Veitingastaður með reglubundna skemmtistarfsemi og fjölbreyttar veitingar í mat og/eða drykk. Hér undir falla einnig staðir þar sem aðaláhersla er lögð á áfengis­veitingar, dans gesta, tónlist og langan afgreiðslutíma en engar eða takmarkaðar veitingar í mat.
  3. Veitingastofa og greiðasala: Veitingastaðir með fábreyttar veitingar í mat og/eða drykk. Á slíkum stöðum er takmarkaðri þjónusta og/eða gestir afgreiða sig sjálfir að hluta eða öllu leyti. Hér undir falla t.d. skyndibitastaðir og einnig söluskálar með aðstöðu til neyslu veit­inga.
  4. Veisluþjónusta og veitingaverslun: Staðir þar sem fram fer sala veitinga sem ekki er til neyslu á staðnum enda er slík sala meginstarfsemi staðarins.
  5. Kaffihús: Veitingastaður með einfaldar veitingar í mat og/eða drykk þar sem aðaláhersla er lögð á kaffiveitingar. Hér undir falla t.d. bakarí sem hafa aðstöðu til neyslu veitinga á staðnum.
  6. Krá: Veitingastaður með takmarkaða þjónustu og einfaldar eða engar veitingar í mat, þar sem aðaláhersla er lögð á áfengisveitingar og langan afgreiðslutíma.
  7. Samkomusalir: Staðir sem eru sérstaklega útbúnir og ætlaðir til hvers kyns samkomuhalds og til þess leigðir út í atvinnuskyni til einstaklinga og/eða fyrirtækja, hvort sem er með eða án veitinga í mat og/eða drykk. Félagsheimili, íþróttasalir, flugskýli, vöruskemmur og önnur húsakynni sem að jafnaði eru ekki ætluð til samkomuhalds í atvinnuskyni geta fallið hér undir ef útleiga til skemmtanahalds fer oftar fram en tólf sinnum á ári.

Leyfisveitendur: 

Umsókn um leyfi til sölu gistingar, veitinga, skemmtanahalds eru afgreidd hjá leyfisveitanda í því umdæmi sem hin leyfisskylda starfsemi á að fara fram. Leyfisveitendur eru sýslumenn, hver í sínu umdæmi. 

Skilyrði rekstrarleyfi

Skilyrði sem umsækjandi um rekstrarleyfi þarf að uppfylla:

Til þess að öðlast rekstrarleyfi þarf umsækjandi og/eða forsvarsmaður umsækjanda ef hann er lögaðili að uppfylla eftirfarandi skilyrði og framvísa nauðsynlegum vottorðum því til staðfestingar:     

a.  Hafa búsetu á Íslandi. Ríkisborgarar og lögaðilar ríkja innan Evrópska efnahagssvæðisins og aðildarríkja stofnsamnings Fríverslunarsamtaka Evrópu, svo og Færeyingar og lögaðilar í Færeyjum, eru undanþegnir búsetuskilyrðinu.    
b.  Vera lögráða og hafa náð a.m.k. 20 ára aldri á umsóknardegi.     
c.  Hafa forræði á búi sínu.     
d. Hafa tilkynnt atvinnurekstur til skráningar hjá ríkisskattstjóra. 

e.  Hafa ekki á síðustu fimm árum gerst sekur um háttsemi sem varðar við almenn hegningarlög, lög um ávana- og fíkniefni, lög um hlutafélög, lög um einkahlutafélög, lög um bókhald, lög um ársreikninga, lög um tekjuskatt, lög um virðisaukaskatt, lög um staðgreiðslu opinberra gjalda, lög um tryggingagjald né lög þessi sem og reglur settar samkvæmt tilgreindum lögum.
f.  Hafa ekki verið sviptur leyfi til rekstrar gististaðar, veitingastaðar eða áfengisveitinga á síðustu fimm árum frá umsókn.
g.  Skulda ekki skatta, opinber gjöld eða iðgjöld í lífeyrissjóð sem nema samanlagt hærri fjárhæð en 1.000.000 kr. 


Umsókn um rekstrarleyfi og gögn sem henni þurfa að fylgja

Sé umsækjandi lögaðili skulu eftirtalin gögn fylgja umsókn um rekstrarleyfi eða þeirra aflað rafrænt eftir því sem við verður komið:


  a) Starfsleyfi heilbrigðisnefndar.
  b) Búsetuvottorð fyrir forsvarsmenn umsækjenda.
  c) Vottorð um búsforræði fyrirtækis og forsvarsmanns þess.
  d) Staðfesting ríkisskattstjóra á virðisaukaskattsnúmeri.
  e) Sakavottorð forsvarsmanns.
  f) Yfirlýsing umsækjanda varðandi skuldastöðu gagnvart lífeyrissjóðum.
  g) Vottorð frá innheimtumanni ríkissjóðs, og eftir atvikum sveitarfélagi, um skuldastöðu umsækjanda og forsvarsmanns hans.
  h) Nákvæm teikning af húsnæði. Ef um blandaða notkun húsnæðis er að ræða skal fylgja staðfest afrit af aðaluppdrætti þess þar sem fram kemur afmörkun þess rýmis sem ætlað er fyrir reksturinn og skal tilgreina stærð þess í fermetrum. Einnig skal fylgja með umsókn upplýsingar um aðgengi að almennum bílastæðum eða bílastæðum sem fylgja gististað samkvæmt eigna­skipta­yfirlýsingu.
  i) Ef um er að ræða útiveitingaleyfi, teikning þar sem fram kemur stærð og skipulag úti­svæðis.
  j) Staðfesting fyrri leyfishafa um að hann hafi hætt rekstri, ef við á.

Sé umsækjandi einstaklingur skulu eftirtalin gögn fylgja umsókn um rekstrarleyfi eða þeirra aflað rafrænt eftir því sem við verður komið:

  a) Starfsleyfi heilbrigðisnefndar.
  b) Búsetuvottorð.
  c) Vottorð um búsforræði.
  d) Staðfesting ríkisskattstjóra á virðisaukaskattsnúmeri.
  e) Sakavottorð.
  f) Yfirlýsing umsækjanda varðandi skuldastöðu sína gagnvart lífeyrissjóðum.
  g) Vottorð frá innheimtumanni ríkissjóðs, og eftir atvikum sveitarfélagi, um skuldastöðu.
  h) Nákvæm teikning af húsnæði. Ef um blandaða notkun húsnæðis er að ræða skal fylgja staðfest afrit af aðaluppdrætti þess þar sem fram kemur afmörkun þess rýmis sem ætlað er fyrir reksturinn og skal tilgreina stærð þess í fermetrum. Einnig skal fylgja með umsókn upplýsingar um aðgengi að almennum bílastæðum eða bílastæðum sem fylgja gististað samkvæmt eignaskiptayfirlýsingu.
  i) Ef um er að ræða útiveitingaleyfi, teikning þar sem fram kemur stærð og skipulag úti­svæðis.
  j) Staðfesting fyrri leyfishafa um að hann hafi hætt rekstri, ef við á.

Gildistími og umfang rekstrarleyfis 

Rekstrarleyfi til starfsemi samkvæmt lögum nr. 85/2007 skal vera ótímabundið. Leyfishafi skal tafarlaust og í samræmi við 2. mgr. 12. gr. tilkynna leyfisveitanda að hann hyggist hætta hinni leyfisskyldu starfsemi. Rekstrarleyfi er bundið við leyfishafa og er á engan hátt framseljanlegt. Þá er rekstrarleyfið jafnframt bundið við hina tilgreindu starfsemi og staðsetningu. 

Breyting er varða rekstrarleyfi og leyfishafa


Leyfishafi skal tilkynna leyfisveitanda þegar í stað um fyrirhugaðar breytingar sem varða hina leyfisskyldu starfsemi. Kalli þær á breytingar á skilmálum gildandi rekstrarleyfis skal sótt um slíkar breytingar sérstaklega til leyfisveitanda.

Taki nýr aðili við rekstri sem leyfi er fyrir samkvæmt lögum þessum eða hyggist leyfishafi hætta hinni leyfisskyldu starfsemi skal það tilkynnt leyfisveitanda án tafar. Leyfishafi ber ábyrgð á rekstrinum þar til slík tilkynning hefur borist leyfisveitanda en nýr aðili sem við rekstrinum tekur frá þeim tíma og skal hann þegar í stað sækja um nýtt rekstrarleyfi.

Með umsókn skv. 1.–2. mgr. skal að jafnaði fara eftir ákvæðum 9.–11. gr. eftir því sem við á. Leyfisveitanda er þó heimilt að falla frá öflun umsagna skv. 10. gr. að öllu leyti eða hluta ef um umsókn skv. 2. mgr. er að ræða telji hann slíkt óþarft, svo sem ef ekki er um breytingar að ræða á starfsemi sem rekstrarleyfi tekur til. Um umsókn og skilyrði fyrir rekstrarleyfi fer að öðru leyti samkvæmt ákvæðum laga þessara.

Gjald fyrir rekstrarleyfi

Um gjald fyrir rekstrarleyfi fer samkvæmt lögum um aukatekjur ríkissjóðs nr. 88/1991

Það fer eftir flokkun gististaða og veitingastaða samkvæmt 3. og 4. gr. laga nr. 85/2007 hver fjárhæð gjaldsins er. Sama á við um endurnýjun rekstrarleyfis.   

Hér má finna nánari upplýsingar um gjald fyrir gistileyfi og veitingaleyfi.

Aðrar upplýsingar

 Hér á vef sýslumanna má finna lista yfir útgefin veitinga- og gistileyfi (rekstrarleyfi) sem eru í gildi. 

Frekari upplýsingar um rekstrarleyfi þar á meðal um flokkun veitinga- og gististaða má finna í lögum og reglugerð um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald svo og á þeim umsóknareyðublöðum  fyrir leyfi sem útbúin hafa verið og nálgast má hér að ofan. 


Uppfært 20.02.2017.