Hjónavígslur
Hvaða skilyrði þarf að uppfylla svo ganga megi í hjónaband
Aldur
Karl og kona eða tveir einstaklingar af sama kyni mega stofna til hjúskapar þegar bæði eða báðir hafa náð 18 ára aldri.
Innanríkisráðuneytið getur veitt yngra fólki leyfi til að ganga í hjúskap, enda liggi fyrir afstaða forsjárforeldra til hjúskaparstofnunarinnar.
Lögræði
Hjónaefni þurfa að vera lögráða. Ef hjónaefni er svipt lögræði getur það ekki gengið í hjónaband nema með samþykki lögráðamanns síns.
Skyldleiki
Systkin og skyldmenni í beinan legg má ekki gefa saman í hjónaband.
Ættleiðing
Kjörforeldri og kjörbarn mega ekki giftast hvort öðru nema ættleiðing sé áður niður felld.
Tvíkvæni
Maður sem þegar er í hjúskap má ekki ganga í hjónaband.
Fjárskipti milli hjónaefnis og fyrri maka
Ef hjónaefni hefur verið í hjúskap er því óheimilt að ganga í hjúskap að nýju nema einkaskiptum sé lokið vegna fjárskipta þess og fyrri maka eða að opinber skipti séu hafin.
Hvaða gögn þarf að leggja fram við könnun hjónavígsluskilyrða
Þegar hjónaefni óska eftir könnun á hjónavígsluskilyrðum þarf að leggja fram (eða sýna) eftirtalin gögn:
- Fæðingarvottorð frá Þjóðskrá Íslands.
- Persónuskilríki, t.d. vegabréf eða ökuskírteini.
- Vottorð frá Þjóðskrá Íslands um hjúskaparstöðu eða sambærilegt vottorð frá erlendu yfirvaldi.
- Gögn um að fyrri hjónabandi sé lokið.
Hafi hjónaefni verið áður í hjónabandi verður það að leggja fram gögn um að því hjónabandi sé lokið. Er það gert með því að leggja fram lögskilnaðarleyfi eða dóm, sem kveður á um skilnað hjóna, annað hvort frumrit eða staðfest endurrit.
Hafi lögskilnaður verið veittur í landi utan Norðurlanda þarf að leggja málið fyrir innanríkisráðuneytið til úrlausnar. Ef ráðuneytið metur framlögð gögn fullnægjandi gefur það út yfirlýsingu þar að lútandi.
Ef fyrri maki er látinn skal leggja fram dánarvottorð hans eða önnur ótvíræð gögn.
Hverjir annast könnun hjónavígsluskilyrða
Löggildir hjónavígslumenn annast könnun hjónavígsluskilyrða. Það eru sýslumenn, prestar, forstöðumenn skráðra trúfélaga. Einungis sýslumenn sjá þó um könnun hjónavígsluskilyrða, ef hjónaefni, annað eða bæði, eiga ekki lögheimili hér á landi. Þetta gildir þó að prestur eða forstöðumaður skráðs trúfélags annist hjónavígslu.
Í hvaða lögsagnarumdæmi fer könnun fram
Könnun hjónavígsluskilyrða fer fram í því umdæmi þar sem annað hjónaefna á lögheimili. Ef hvorugt hjónaefna á lögheimili hér á landi á könnun að fara fram í því umdæmi þar sem annað þeirra dvelst.
Hvernig fer könnun fram
Sá, sem kannar hjónavígsluskilyrði, lætur hjónaefni fá sérstakt eyðublað, sem nefnt er hjónavígsluskýrslu, og er jafnframt vottorð um könnun hjónavíglsuskilyrða og vottorð svaramanna, sem ábyrgjast að engir lagatálmar séu á fyrirhugðum hjúskap. Þetta eyðublað fylla hjónaefni út, en þar er kallað eftir upplýsingum um þau atriði sem eru tilgreind hér að framan, þ.e. aldur, lögræði, fyrri hjúskap o.s.frv. Þá þurfa tveir svaramenn að undirrita eyðublaðið áður en það er afhent könnunarmanni til áritunar. Nálgst má eyðublaðið hér.
Samkvæmt hjúskapalögum þurfa tveir áreiðanlegir svaramenn að ábyrgjast að ekkert sé því til fyrirstöðu að hjónaefni gangi í hjónaband. Svaramenn árita hjónavígsluskýrsluna / könnunarvottorðið og er það vottorð þeirra um að ekkert sé hjónabandi til fyrirstöðu.
Könnunarvottorð
Þegar könnunarmaður hefur kannað hvort skilyrði fyrir hjónavígslu eru uppfyllt áritar hann hjónavígsluskýrsluna / könnunarvottorðið um það. Er áritunin vottorð um að könnun hafi farið fram. Hjónavígsla má ekki fara fram nema þetta vottorð liggi fyrir.
Ef hjónaefni eiga ekki lögheimili hér á landi kanna sýslumenn eða löglærðir fulltrúar þeirra hvort skilyrði fyrir hjónavígslu séu fyrir hendi og þeir árita því hjónavígsluskýrslu/könnunarvottorð í þessum tilvikum.
Hverjir framkvæma hjónavígslur
Kirkjuleg hjónavígsla.
Prestar þjóðkirkjunnar, svo og prestar og forstöðumenn annarra skráðra trúfélaga, annast kirkjulegar hjónavígslur.
Borgaraleg hjónavígsla.
Sýslumenn og löglærðir fulltrúar þeirra annast borgaralegar hjónavígslur, hver í sínu umdæmi.
Prestar þjóðkirkjunnar annast kirkjulega hjónavígslu, svo og prestar og forstöðumenn annarra skráðra trúfélaga hér á landi sem fengið hafa löggildingu dóms- og kirkjumálaráðuneytisins til þess
Kirkjuleg hjónavígsla
Kirkjuleg hjónavígsla fer fram í kirkju. Vígsla getur farið fram annars staðar, ef vígslumaður og hjónaefni eru sammála um það.
Borgaraleg hjónavígsla
Borgarleg hjónavígsla fer fram á embætti sýslumanns nema samkomulag verði um annan stað.
Hjónavígslan
Hjónavígsla skal fara fram í viðurvist tveggja votta, vígsluvotta. Ekki er nauðsyn að sömu einstaklingar séu svaramenn og vígsluvottar. Eftir að hafa lesið hjónum þýðingu þess að ganga í hjónaband spyr vígslumaður bæði hjónaefni, hvort fyrir sig, hvort þau vilji stofna til hjúskaparins og lýsir hann þau hjón þegar þau hafa játað því.
Tilkynning um vígslu
Að vígslu lokinni áritar vígslumaður hjónavígsluskýrsluna / könnunarvottorðið og staðfestir þar með að vígslan hafi farið fram. Í framhaldinu sendir hann skýrsluna til Þjóðskrár Íslands sem skráir breytta hjúskaparstöðu í þjóðskrá.
Eyðublöð
Tilkynning um hjónavígslu - Könnunarvottorð og svaramannavottorð (á vef Þjóðskrár Íslands)
Löggjöf um stofnun hjúskap
Reglugerð um könnun hjónavígsluskilyrða nr 326/1996.
Uppf. 03.02.2012.
