Erfðafjárskattur

Lagaheimild:
Um erfðafjárskatt gilda lög nr. 14/2004 um erfðafjárskatt. Samkvæmt þeim ber að greiða skatt, erfðafjárskatt, af öllum fjárverðmætum sem við skipti á dánarbúi manns hverfa til erfingja.  

Skattstofn, fjárhæð og undanþágur
Samkvæmt 1. mgr. 2. gr. laganna eins og þeim var breytt með lögum nr. 164/2010 er erfðafjárskattur 10% af skattstofni dánarbús, þó þannig að af fyrstu 1.500.000 kr. greiðist ekki erfðafjárskattur.

Undanþegnir skyldu til greiðslu erfðafjárskatts skv. 2. mgr. 2. gr. laganna eru maki arfleifanda og sambúðarmaki, sem stofnað hefur til  óvígðrar sambúðar við arfleifanda og tekur arf eftir hann samkvæmt erfðaskrá þar sem stöðu hans sem sambúðarmaka er ótvírætt getið.

Erfðafjárskýrsla
Erfingjum ber að greiða erfðafjárskatt af þeim fjármunum sem til þeirra renna og verða þeir að fylla út sérstakt eyðublað, erfðafjárskýrslu, með ítarlegu yfirliti um eignir og skuldir dánarbúsins.  
Að jafnaði er gert ráð fyrir að erfingjar gangi frá einkaskiptagerð þar sem tilgreindar eru eignir og skuldir búsins og hvernig þeim er skipt milli erfingja. Skv. 4. mgr.  93. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum er sýslumanni heimilt að ósk erfingja að láta hjá líða að krefja þá um einkaskiptagerð ef honum þykja nægar upplýsingar koma fram í erfðafjárskýrslu um hinn látna, erfingja hans, eignir búsins og skuldbindingar þess.  Ef einkaskiptagerð er ekki lögð fyrir sýslumann skal litið svo á að erfingjar hafi fengið allar eignir búsins lagðar út eftir arfshlutföllum. 

Skil erfðafjárskýrslu, meðferð sýslumanns og greiðsla erfðafjárskatts og skiptagjalds
Þegar erfðafjárskýrslu er skilað til sýslumanns skulu allir erfingjar hafa undirritað hana (eða senda fullgilt umboð) og með henni fylgja staðfest afrit a.m.k. þriggja síðustu skattframtala arfleifanda.  Ef á reynir  er erfingjum skylt að láta sýslumönnum í té ókeypis og í því formi sem óskað er allar nauðsynlegar upplýsingar og gögn er álagning skattsins kann að grundvallast á og unnt er að láta þeim í té.

Sýslumaður skal svo fljótt sem auðið er yfirfara erfðafjárskýrslu og gæta þess sérstaklega að hún sé í samræmi við skiptagerð viðkomandi dánarbús, ef gengið hefur verið frá skiptagerð. Telji sýslumaður skýrslu áfátt getur hann veitt viðkomandi aðilum tiltekinn frest til að bæta úr eða leiðrétt sjálfur séu ágallar smávægilegir. Þegar sýslumaður hefur yfirfarið skýrsluna og telur hana fullnægjandi skal hann ákvarða erfðafjárskatt hvers erfingja, árita skýrsluna og tilkynna það hverjum erfingja fyrir sig.  Jafnframt leggur sýslumaður skattinn á í tekjubókhaldskerfi ríkisins.  Gjalddagi erfðafjárskatts er tíu dögum eftir að sýslumaður tilkynnir erfingjum um áritun erfðafjárskýrslu.  Ef erfingja greinir á við sýslumann um ákvörðun skattsins er að finna reglur um hvernig með skuli farið í lögum um erfðafjárskatt.

Að lokinni áritun sýslumanns skal hann senda skýrsluna til ríkisskattstjóra sem yfirfer hana og kannar hvort eignir séu réttilega taldar fram.  Skal ríkisskattstjóri hafa yfirfarið skýrsluna innan 40 daga frá því að hún barst honum og gera erfingjum viðvart eftir að hann hefur lokið yfirferðinni.

Þegar erfðafjárskattur er greiddur geta erfingjar fengið áritun sýslumanns á skjöl sem þarf til að skrá eignir á nöfn þeirra, t.d. ef þinglýsa þarf fasteign eða umskrá ökutæki í ökutækjaskrá.  Ekki er heimilt að umskrá slíkar eignir fyrr en að þessu loknu.

Þegar erfðafjárskattur er greiddur skal skv. 6. gr. laga nr. 88/1991 um aukatekjur ríkissjóðs jafnframt greiða skiptagjald í ríkissjóð.  Skiptagjald greiðist þó ekki ef arfur rennur að öllu leyti til erfingja sem er undanþeginn skyldu til greiðslu erfðafjárskatts.  Sjá fjárhæð þess hér.

Til athugunar varðandi skattskyldu söluhagnaðar við sölu íbúðarhúsnæðis

Nokkuð er um að erfingjar þekki ekki skattaleg áhrif þess að íbúðarhúsnæði er selt á meðan það er í eigu dánarbús og telji að söluhagnaður íbúðarhúsnæðis sem hefur verið í eigu hins látna í yfir tvö ár sé alltaf skattfrjáls. Þar sem nokkur munur er á skattlagningu einstaklinga og dánarbúa, og oft um háar fjárhæðir að ræða þegar að íbúðarhúsnæði er selt, er ástæða til að vekja sérstaka athygli á þessum mun.

Ýmis atriði

Form fyrir erfðafjárskýrslu má nálgast á hér á vef ríkisskattstjóra, www.rsk.is, (hægt að fylla út beint).  Á vef ríkisskattstjóra hér er einnig að finna ýmsar upplýsingar um skattskyldu dánarbúa, form fyrir sérstök framtöl fyrir dánarbú o.fl.

Hér á vef tollstjóra, tollur.is, er að finna upplýsingar um skattskyldu dánarbúa og meðferð skulda og inneigna í skatti hjá ríkissjóði.

Um höfnun arfs og réttaráhrif þess má m.a. lesa í úrskurði ríkisskattstjóra hér á vef embættis hans, rsk.is.

Helstu lög sem vísað er til:

Lög nr. 14/2004 um erfðafjárskatt með síðari breytingum.
Lög nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl.

Eyðublöð:

Eyðblað fyrir erfðafjárskýrslu má nálgast hér á vef ríkisskattstjóra (hægt að fylla út beint).
Eyðublöð fyrir skattframtal dánarbúa má nálgast hér á vef ríkisskattstjóra, www.rsk.is (hægt að fylla út beint)

_{Uppfært 04.10.2012.}